Donnie Darko 2001
"Donnie Darko"
(2001)
FABUŁA
Fabuła filmu, jak wspomniałem ma dwa wymiary. Widzimy świat rzeczywisty oraz świat nieokreślony, który być może rozgrywa się jedynie w głowie bohatera - jest faszerowany lekami, regularnie odwiedza psychiatrę. Leki jednak okazują się placebo, a sam bohater jest swego rodzaju wybrańcem, noszącym ciężkie brzemię w postaci urojeń w życiu codziennym, jak również w trakcie snu, gdzie ujrzane obrazy przybierają postać życiowej misji. Dwumetrowy królik Frank - to urojony mentor, który bezpośrednio wpływa na poczynania młodego Donnie'go, przemawia do niego jako odbicie w lustrze, lub też pojawia się w swej całej okazałości podczas randki z wybranką młodzieńca. Mamy wrażenie, że losy bohatera toczą się bez przyjętej chronologii z początku jak i końca filmu. Punktem odniesienia staje się katastrofa samolotu, którego silnik wpada na śpiącego w swoim pokoju chłopca (w tym wymiarze chłopiec umiera). Widzimy więc świadomość bohatera w odniesieniu do niezaistniałych zdarzeń, gdyż próbuje on odwrócić bieg historii w późniejszych poczynaniach. W między czasie widoczny jest również wątek miłosny, Donnie jako odmieniec zakochuje się w nowoprzybyłej do miasta dziewczynie.
DONNIE DARKO
Donnie Darko to kilkunastoletni chłopak, z zaburzeniami świadomości. Przez cały film mamy jednak wrażenie, jakoby bohater był świadomy swoich poczynań, jednak tylko podświadomie. Uśmiech z pierwszej sceny możemy odczytać symbolicznie - jako wypisany na czole dystans do swojej osoby. Zauważalny jest również motyw "cierpienia Chrystusowego" , ponieważ po części odnosimy wrażenie, że chłopiec cierpi, następnie ponosi śmierć za ludzkość. Frank staje się odzwierciedleniem Szatana, który kusi bohatera, popycha go do niemoralnych z pozoru działań. Z pozoru, gdyż jak się później okazuje przyczyniają się one do słusznej sprawy, z tą różnicą jednak w odniesieniu do wątku biblijnego, że nikt nie ma zielonego pojęcia co tak naprawdę czyni z Donnie'go postać heroiczną.
OBRAZ HORRORU
Piękne są odniesienia do istoty horroru w omawianej produkcji. Pomijając już fakt, że cała fabuła jest nieco przerażająca, z typowym dla horroru progresywnym narastaniem napięcia, widzimy scenę w której bohaterowie oglądają w kinie "Evil Dead" , wg mnie klasyka horroru. Charakterystyczne ujęcia twarzy Donnie'go jako odniesienie do "Lśnienia". Nastrój niepewności budowany jest poprzez nieruchome sceny prezentujące postać Franka, jak również ukazywanie między scenami podpisu sugerującego liczbę dni pozostałą do końca świata. Reżyser wyraźnie daje nam znać, że przed własnym losem się nie ucieknie (również zabieg stosowany w horrorach). Prócz tego mamy do czynienia, ze scenami drastycznymi takimi jak śmierć dziewczyny Donniego poprzez przejechanie samochodem, postać wiekowej nauczycielki - autorki niewygodnej książki, śmierć głównego bohatera, czy nawet samo nazwisko Donnie'go - Darko (Dark ang. ciemność, ciemny, mroczny) na wzór starych filmów grozy.
SYMBOLIKA
Biały królik - symbol kuszenia, odniesienie do biblijnej postaci szatana - również odniesienie do królika z "Alicji z krainy czarów" jako przewodnik - mentor. Symbol szaleństwa i odizolowania, pogoni za wyimaginowanym szczęściem. Królik jest także symbolem poświęcenia samego siebie innych.
Oko - Ujęcia przybliżające strukturę oka - jako znak nadejścia obłędu - królika Franka
Manipulacja dźwiękowa - charakterystyczne dźwięki, podobnie jak w ujęciach oka zwiastujące Franka
Woda - zalanie szkoły wodą jako symbol obmycia z grzechu, w tym przypadku grzechem dla bohatera jest zaściankowość oraz system edukacji, sytuacja panująca w szkole
Ogień - symbol zniszczenia, ukazania prawdziwej twarzy dorobkiewicza - oszusta Jima manipulującego społeczeństwo pojęciem strachu, jako głównego problemu przemocy etc. dla własnych korzyści finansowych
Lustro - przejście, portal między dwoma wymiarami
Donnie Darko - jako buntownik, wiele razy przeciwstawia się systemowi, ponosząc tym samym ofiarę w imię dobra dla ogółu
KOMEDIA
Reżyser odważnie i w jasna do zrozumienia krytykuje współczesne szkolnictwo. W dość zabawny sposób przejaskrawia promowanie przeciętności, systemu oraz klucza mającego niby poprawnie ukształtować umysły nastolatków. Genialnie podkreślony zostaje problem szufladkowania umiejętności młodych ludzi, wyzbywając tym samym z nich oryginalność oraz kreatywność. Mamy więc ograniczoną, konserwatywną nauczycielkę, która zamiast uczyć puszcza jedynie marne propagandowe wręcz filmy popularnego psychologa. Z drugiej strony postępowa nauczycielka, która zostaje wyrzucona ze szkoły bez podania przyczyny, a także nauczyciel fizyki Donnie'go, który odmawia dalszej rozmowy na temat podróży w czasie w obawie przed zwolnieniem.
"Jim Cunningham natomiast wyraźnie żeruje na niskich uczuciach, ludzkiej naiwności czy wręcz głupocie. Proponuje uproszczoną i banalną wizję świata - prawdopodobnie dlatego znajduje tylu wielbicieli. Po krótkim zastanowieniu jego teorie okazują się bzdurne - strach nie zawsze jest złym uczuciem; czasem jest wręcz niezbędny (strach przed Bogiem, który warunkuje nasze czyny) czy pożądany o czym najlepiej wiedzą producenci horrorów. Ponadto zaproponowany przez kontrowersyjnego "gwiazdora" podział na dwie skrajne emocje - miłość jako dobra; strach jako zła - po głębszym zastanowieniu jest bezpodstawny. Miłość i strach bowiem nie wykluczają się. Dochodzimy więc do momentu, gdzie fundamenty tego podejścia zostają zanegowane." Cytat pochodzi z portalu Filmweb.pl
ŚWIATY RÓWNOLEGŁE
Biorąc pod uwagę świat przedstawiony możemy zauważyć teorię o światach równoległych. Z różnych punktów widzenia może to być jedynie zwykły i jakże popularny motyw podróży w czasie, jednak przy głębszym zastanowieniu odczułem wrażenie, że pewne rzeczy dzieją się jednocześnie, ale z innymi skutkami. Wchodząc na czułe grunty polemiki o logice i konsekwencjach podróży w czasie wiemy, że cofając się w czasie i zmieniając bieg historii zaburzamy przyszły byt nawet nas samych. Idąc dalej widzimy oczywiście potwierdzenia tej teorii w Donnie Darko. Sama podróż w czasie nie może istnieć bez tzw. światów równoległych, czyli niezliczonych światów w których każdy czyn, wywołuje kolejny z nich. Taką właśnie teorię mam wrażenie promuje owa produkcja. Zostawia to w odczuciu widza, nieskończoną ilość rozwiązań fabuły, nieskończoną ilość zakończeń. Widoczny jest też wpływ filozofii Fryderyka Nietzschego - jego pogląd na czas i koncepcja wiecznego powrotu.
"Wieczny powrót (inaczej apokatastasis lub palingeneza światów) to koncepcja filozoficzna przyjmująca, że świat powtarzał się i będzie powtarzać się wciąż w tej samej postaci nieskończenie wiele razy" Wikipedia
Połączenia "bańkami mydlanymi" w niektórych scenach pokazują, gdzie za chwilę znajdzie się ta osoba. Oznacza to, że Donnie widzi "jakąś" przyszłość. Pytanie czy jest to odgórna siła wymuszająca na bohaterze daną świadomość, czy tylko nietypowa przypadłość. Być może to wszystko co reżyser nam ukazuje, tak naprawdę już miało miejsce w życiu bohatera. Tu po raz kolejny kłania się teoria światów równoległych.
" Postać Donnie'go zawiera w sobie pewne elementy Nadczłowieka - koncepcji Nietzschego, która przedstawia go jako istotę zdolną do zaakceptowania wiecznego powrotu. Zdaje się, że Donnie to rozumiał, gdyż przed zaśnięciem na jego twarzy pojawia się uśmiech. Za tą tezą przemawiałoby również to, że główny bohater obdarzony został "większą siłą, zdolnością telekinezy, możliwością kontrolowania umysłów".
Donnie Darko to niezwykła historia, ale przede wszystkim świetne kino wypełniające lukę wśród produkcji mainstreemowych, skłania bowiem do głębokich refleksji, natomiast sama oprawa oraz sposoby zainteresowania widza, czy to narracją czy korzystając z rozwiązań dzieł innych twórców, zasługują wg mnie na wielki plus. O gustach się nie dyskutuje, ale jedno jest pewne - Donnie Darko to film, który powinniśmy zobaczyć. Kamil Wiśniewski
Komentarze
Prześlij komentarz